Bac A Bank ‘bơm tiền’ cho ‘hệ sinh thái’ TH, chất lượng tín dụng lộ vấn đề?

Ai cũng biết mối quan hệ của Tập đoàn TH với Ngân hàng TMCP Bắc Á (Bac A Bank) rất thân thiết, tuy nhiên, các hoạt động giao dịch tín dụng của TH được BacA Bank đang góp vốn bao nhiêu thì chưa rõ!

Bac A Bank “bơm tiền” cho “hệ sinh thái” TH?

Những năm qua, đã có không ít trường hợp xảy ra trong hoạt động ngân hàng xuất phát từ tình trạng sở hữu chéo giữa Ngân hàng TMCP với các doanh nghiệp vốn cùng ông chủ với ngân hàng đó. Vì lẽ đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đưa ra quy định bắt buộc chủ doanh nghiệp không được giữ chức vụ Chủ tịch ngân hàng. Theo Luật Tổ chức tín dụng 2010, các ngân hàng cũng không được cho doanh nghiệp trong cùng hệ thống sở hữu vay quá 5% vốn điều lệ. Tuy nhiên, thực tế vẫn diễn ra mô hình phổ biến giới chủ nhà băng thương mại cổ phần có các tập đoàn/doanh nghiệp phi tín dụng hoạt động song song, khiến không ít người đặt nghi ngờ về câu chuyện cho vay sân sau.

Tại Bac A Bank và Tập đoàn TH cũng đang có những kịch bản như vậy. Theo báo cáo tài chính năm 2016, Bac A Bank đã cho TH True Milk vay gần 800 tỷ đồng mà không cần tài sản đảm bảo. Số tiền này chiếm tới 16% vốn điều lệ của Bac A Bank. Và như vậy, với khoản nợ lên tới nhiều nghìn tỷ đồng, rất khó để Bac A Bank tiếp tục giải ngân “đúng luật” cho TH True Milk nói riêng và Tập đoàn TH nói chung.

Tuy nhiên, Bac A Bank đã “bơm vốn” cho TH True Milk thông qua việc vay mượn giữa các công ty con, công ty trực thuộc, công ty liên quan. Khá bất thường ở chỗ Bac A Bank nhận thế chấp tài sản phương thức hình thành trong tương lai (không cần tài sản cố định thế chấp) từ những hợp đồng “quay vòng” của các pháp nhân trong cùng Tập đoàn là dấu hỏi lớn với các cổ đông của Bac A  Bank?

Một ví dụ điển hình như tại Công ty CP Logistic SC (địa chỉ số 166 Nguyễn Thái Học, phường Quang Trung, TP. Vinh, Nghệ An). Công ty Logistic SC đang nợ Ngân hàng Bắc Á số tiền tương đối lớn – gần 1 nghỉn tỷ đồng, phần lớn thế chấp bằng tài sản hình thành trong tương lai. Đáng chú ý, địa chỉ này cũng là Trụ sở Công ty Cổ phần Chuỗi thực phẩm TH?

Cụ thể, ngày 29/09/2017, Bac A Bank ký hợp đồng tín dụng với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 8.620.400.000 VND, số hợp đồng tín dụng là: 6660000124693. Với tài sản đảm bảo là: Toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng THM-DN2017/0025, tháng 01/2017 và Hợp đồng 001/2015/LSC-HĐDV, ngày 01/09/2015.

Cũng trong ngày 29/09/2017, Bac A Bank tiếp tục ký Hợp đồng tín dụng số 6660000124691 với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng 690.871.000.000 VND, tài sản đảm bảo là: Thế chấp bằng toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng 001-2015/THM-LSC, ngày 27/03/2015 và Hợp đồng 003-2016/THM-LSC, ngày 15/12/2016.

Vẫn trong ngày 29/09/2017, hợp đồng thứ 3 được Bac A Bank tiếp tục ký với Công ty CP Logistic SC khoản vay có giá trị hợp đồng là 200.259.000.000 VND, số hợp đồng là: 6660000124692. Tài sản đảm bảo là: Thế chấp bằng toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng số 001-2015/THFC-LSC, ngày 27/03/2015 và Hợp đồng số 005-2016/THFC-LSC, ngày 15/12/2016.

Ngày 17/12/2018, Bac A Bank ký Hợp đồng tín dụng số 6660000179628, với tài sản đảm bảo là quyền đòi nợ phát sinh từ các hợp đồng giữa Công ty CP Logistic SC với ba công ty là Công ty CP Thực phẩm sữa TH, Công ty CP sữa TH và Công ty CP Chuỗi thực phẩm TH.

Như vậy, hầu hết các công ty con, công ty liên quan trong Tập đoàn TH đã được ký kết hợp đồng với Công ty CP Logistic SC và các hợp đồng này được mang đi thế chấp tại BacA Bank?

Theo báo cáo tài chính năm 2016 của TH True Milk, Logistic SC cho đơn vị này vay 53 tỷ đồng, lãi suất 8%/năm kéo dài đến năm 2018. Đây là mức lãi “không tưởng” khi Công ty CP Logistic SC đang nợ hơn 900 tỷ đồng tại Bac A Bank!

Liệu có xảy ra kịch bản BacA Bank “bơm vốn” cho Công ty Logistic SC hơn 900 tỷ đồng dù tài sản của công ty này được đánh giá chỉ khoảng 100 tỷ đồng? Có được tiền từ Bac A Bank, công ty này lại “bơm” cho các công ty thuộc Tập đoàn TH vay với lãi suất hết sức “ưu đãi”? Đồng vốn “khủng” trên hạch toán vào sự tăng trưởng của TH được cho là không làm tăng giá trị của Tập đoàn này cũng như tiềm ẩn nhiều rủi ro?

Tương tự Logistic SC, CTCP Chuỗi cung ứng Quốc tế đã dùng nhiều hợp đồng đòi nợ phát sinh với các công ty thành viên của TH để cầm cố cho nhiều khoản vay có tổng giá trị lên tới nghìn tỷ tại Bac A Bank chỉ trong năm 2017.

Hay như khoản vay trị giá gần 877 tỷ đồng với tài sản bảo đảm là toàn bộ quyền đòi nợ phát sinh từ HĐ dịch vụ số THM-ISC/002 ngày 01/01/2015, số THM-ISC/003 ký ngày 01/01/2017 và các hợp đồng phát sinh trong tương lai được ký giữa bên thế chấp và bên có nghĩa vụ thanh toán. Một số khoản vay lớn có thể kể đến như khoản tín dụng hơn 622,6 tỷ đồng với Bac A Bank được đảm bảo bằng quyền đòi nợ phát sinh từ Hợp đồng cung cấp sản phẩm số: 01/2015-HĐNT ngày 01/10/2015 giữa Công ty CP chuỗi cung ứng Quốc tế và TH Milk Food.

Theo Giấy đăng ký kinh doanh ngày 17/4/2018, Chuỗi cung ứng Quốc tế đăng ký thành lập vào 9/2014, có vốn điều lệ đăng ký 60 tỷ đồng. Tuy nhiên, vốn thực góp chỉ là 10 tỷ đồng, cá nhân Nguyễn Thị Cẩm Ly góp 4 tỷ đồng tương đương 40% vốn điều lệ, 60% còn lại được chia đều cho cá nhân Thái Thị Nhung và Nguyễn Duy Châu.

Bà Thái Hương – Nhà sáng lập, Chủ tịch Tập đoàn TH.

Đến đây cho thấy Logisic SC, Chuỗi cung ứng Quốc tế là những đối tác quen thuộc của Bac A Bank và Tập đoàn TH. Vậy mối quan hệ thực sự giữa Logistic SC, Chuỗi cung ứng Quốc tế với Tập đoàn TH là gì?

Có một vấn đề có lẽ nên đặt ra ở đây, đó là dòng vốn mà Logistic SC hay Chuỗi cung ứng Quốc tế huy động được từ Bac A Bank sau đó có chảy về nhóm các công ty như TH Milk Food, TH Food Chain, TH Milk, Công ty CP Dược liệu TH, Công ty CP Lâm Nghiệp Tháng Năm…

Cũng không hẳn là không có lý nếu biết rằng, Logistic SC, Chuỗi cung ứng Quốc tế và Tập đoàn TH đều có chung địa chỉ đăng ký “Số 166 Nguyễn Thái Học, Phường Quang Trung, Thành phố Vinh, Tỉnh Nghệ An”.Trong một giả thiết cho rằng, đó là các pháp nhân độc lập, khác nhau về tên gọi, khác nhau về thời điểm thành lập, cơ cấu sở hữu,… nhưng về cơ bản đều xuất phát chung một “gốc”.

Bên cạnh đó, Chuỗi cung ứng Quốc tế có tên cũ Công ty Cổ phần Chuỗi Cung ứng TH, người đại diện theo pháp luật và giám đốc cũ là ông ATANU DEY. Theo chia sẻ trên mạng cộng đồng nghề nghiệp (www.anphabe.com), ông ATANU DEY từng là người đứng đầu bộ phận cung ứng và mua sắm tại TH Food Chain và là Tổng giám đốc bộ phận chuỗi cung ứng/mua sắm của chuỗi doanh nghiệp thuộc Tập đoàn TH .

Hay theo thông tin trên trang thông tin điện tử Huyện Nghĩa Đàn (Nghệ An), Logistic SC được giới thiệu là thành viên tập đoàn sữa TH.

Mà nên nhớ, lâu nay trên thị trường Bac A Bank vẫn xem như ngân hàng “nhà” với nhóm doanh nghiệp của bà Thái Hương, dù về mặt hình thức, cá nhân bà chủ thương hiệu TH True Milk cũng chỉ là một trong số hơn 100 cổ đông nhỏ lẻ của nhà băng đại chúng này.

Một cách chính danh, Bac A Bank thường xuyên được giới thiệu công khai trong vai trò nhà tư vấn đầu tư và tài chính cho nhóm TH Group nhưng mối quan hệ giữa hai đơn vị này liệu có chỉ đơn thuần như những đối tác.

Đã có ý kiến đặt vấn đề về câu chuyện cho vay sân sau nhưng đó mới chỉ là giả thuyết chưa đủ căn cứ. Công bằng mà nói, trong hoạt động kinh doanh, việc ngân hàng trực tiếp hay gián tiếp tham gia thu xếp, tài trợ vốn cho các doanh nghiệp – kể cả doanh nghiệp có quan hệ với cổ đông ngân hàng là rất bình thường, thậm chí là tất lẽ, miễn rằng các khoản cấp vốn được thực hiện chuẩn mực, hợp lý và hợp lệ.

Và Bac A Bank đã giải ngân bao nhiêu hợp đồng kiểu “quay vòng pháp nhân” như trên? Từ đây, một lần nữa dấy lên lo ngại về tính minh bạch giữa các “Công ty sinh thái” trong cùng một tập đoàn.

Chất lượng tín dụng có làm Bac A Bank đau đầu?

Cần nói thêm, trong kinh doanh, mục tiêu cuối cùng mỗi doanh nghiệp cần phải đạt được chính là doanh thu, lợi nhuận thực tế. Để đạt được kỳ vọng, vấn đề quản trị dòng tiền, quản lý doanh nghiệp luôn phải đặt lên hàng đầu.

Quản trị dòng tiền đóng vai trò quan trọng, bởi nó quyết định trực tiếp tới sự sống còn của doanh nghiệp. Đơn giản như việc thiếu hụt tiền mặt, nếu đến nợ phải trả cho ngân hàng, nhà cung cấp mà không trả được thì doanh nghiệp đó sẽ đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý.

Trở lại câu chuyện của Bac A Bank, nhìn vào báo cáo tài chính quý I/2020 có thể thấy chất lượng tín dụng của nhà băng này đang gặp nhiều vấn đề. Về nợ xấu, cả 3 nhóm nợ của Bac A Bank đều tăng so với thời điểm đầu năm 2020. Cụ thể, tính đến ngày 31/3/2020, Bac A Bank ghi nhận có 580 tỷ đồng nợ xấu, tăng xấp xỉ 80 tỷ đồng so với thời điểm đầu năm. Trong mức tăng này, nợ xấu ở nhóm có khả năng mất vốn tăng tới hơn 58,5 tỷ đồng, lên mức 276,2 tỷ đồng.

Về khoản nợ theo thời gian, nợ ngắn hạn của Bac A Bank là 30.743 tỷ đồng; nợ trung hạn là 13.974 tỷ đồng và nợ dài hạn là 28.677 tỷ đồng. So với đầu năm, khoản nợ theo thời gian của nhà băng này tiếp tục tăng lên.

Cùng với đó, Bac A Bank cũng ghi nhận các khoản chi phí hoạt động và chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng mạnh hàng chục tỉ đồng so với cùng kỳ 2019. Gây chú ý nhất trong số này là chi phí dự phòng rủi ro tín dụng ghi nhận 44,1 tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm 2020, trong khi cùng kỳ 2019 là 0 đồng.

Ngoài chất lượng tín dụng, việc lưu chuyển tiền tệ của nhà băng này cũng gặp khó khăn. Cụ thể, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trước thay đổi về tài sản và vốn lưu động đang ở mức âm 373 tỷ đồng, trong đó, các khoản tiền gửi và cho vay các tổ chức tín dụng là âm 95 tỷ đồng; các khoản về kinh doanh chứng khoán âm hơn 2.773 tỷ đồng; các nguồn dự phòng để bù đắp tổn thất (tín dụng, chứng khoán…) đang âm 461 tỷ đồng;

Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh cũng ghi nhận âm hơn 1.852 tỷ đồng; lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động đầu tư cũng ghi nhận âm hơn 12 tỷ đồng. Nhìn vào những con số liên quan đến lưu chuyển tiền, có thể thấy, chất lượng dòng tiền của nhà băng này không “sáng”.

Như vậy, có thể thấy, BacABank đang phải đối mặt với bài toán về rủi ro tín dụng. Bởi những số liệu tài chính đang phản ánh chất lượng tín dụng, thậm chí, nếu nghiêm trọng có thể làm cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng bị ảnh hưởng. Chưa kể, nhiều người cũng sẽ đặt dấu hỏi về khả năng sử dụng nguồn tiền của nhà băng này thông qua những số liệu biết nói từ báo cáo tài chính trên.

Trên sàn chứng khoán, so với các ngân hàng niêm yết cùng năm, Bac A Bank là ngân hàng sở hữu quy mô vốn ở cỡ vừa nhưng lại có số lượng cổ đông ít hơn hẳn.  Bản cáo bạch niêm yết cho thấy Bac A Bank có quy mô vốn là 5.000 tỷ đồng nhưng chỉ ghi nhận 137 cổ đông (đều là cổ đông trong nước) đang “đồng hành” cùng ngân hàng theo danh sách chốt ngày 30/11/2017. Số lượng này có phần khiêm tốn so với con số đông đảo, lên tới hàng nghìn cổ đông của những ngân hàng khác khi niêm yết cùng năm như: KienLongBank (Mã CK: KLB), LienVietPostBank (Mã CK: LPB), VIB (Mã CK: VIB) và VPBank (Mã CK: VPB).

Mặc dù có số lượng cổ đông rất hạn chế nhưng Bac A Bank có cơ cấu sở hữu rất loãng và không có cổ đông lớn nào được ghi nhận.
Trong đó, 8 cổ đông tổ chức chỉ nắm giữ 3,713% vốn điều lệ, tương ứng sở hữu bình quân là 2,32 triệu cổ phiếu BAB (khoảng 23,2 tỷ đồng theo mệnh giá). Số cổ phần còn lại thuộc sở hữu của 129 cá nhân, với tỷ nắm giữ bình quân khoảng 0,746% vốn, tương đương khoảng 37,32 tỷ đồng theo mệnh giá.

Quy mô cổ đông của Bac A Bank khá hạn chế mà chủ yếu là thể nhân. Xét trên giấy tờ, ngân hàng này không có lấy một cổ đông lớn. Doanh nhân Thái Hương – nhân vật được thị trường nhớ và ấn tượng đến mức có người còn mặc định bà là chủ Bac A Bank, như đã nói, cũng chỉ đứng tên sở hữu có hơn 4%.

Minh Quân

Theo VietQ

Nguồn: http://vietq.vn/bac-a-bank-bom-tien-cho-he-sinh-thai-th-chat-luong-tin-dung-lo-van-de-d179774.htmIl